Een nadere kennismaking met Ymre Schuurmans

Focus op het recht

Ymre Schuurmans is Wetenschappelijk Directeur van het Instituut Publiekrecht aan de Universiteit van Leiden. Zij is daarnaast hoogleraar Staats- en bestuursrecht, in het bijzonder het bestuursprocesrecht, en richt zich in haar onderzoek en onderwijs op de verhouding tussen burger en overheid, (rechtsvergelijkend) procesrecht en de gedigitaliseerde samenleving.

Schuurmans: “Ik kijk bij de keuzes in mijn carrière altijd naar waar ik energie van krijg en impact kan maken. Een rode draad die ik kan herkennen is toch wel dat ik mijn wetenschappelijke kennis en kunde in wil zetten voor de toegang tot het recht. Zo is de toeslagenaffaire als steeds weer terugkerende factor verbonden met de stappen die ik in mijn loopbaan zet. Ik hield mij al bezig met onderzoek naar rechtsbescherming, maar heb dat in de loop der tijd verbreed naar toegang tot het recht en rechtsbijstand.”

Kijken vanuit maatschappelijk perspectief

“Toen ik begon als voorzitter van de RvA van de Raad voor Rechtsbijstand (RvR), was de RvA net in transitie. Eén lid, Quirine Eijckman, bleef aan en er kwamen nieuwe leden bij, Jeroen Brouwer en Jonathan Soeharno. Een spannende overgang, want dit was gelijk het moment om goed na te denken over de nieuwe taken van de RvA. En hoe de leden daarvoor het beste uit zichzelf en elkaar konden halen. Er lag een nieuw reglement klaar, waarin de Raad van Advies de opdracht kreeg te adviseren over de toegang tot het recht vanuit maatschappelijk oogpunt. Dat sprak mij bijzonder aan. Wij houden geen toezicht op het bestuur, maar reflecteren op de werkzaamheden van de RvR en geven advies. Daar komt onze uiteenlopende kennis over advocatuur, uitvoering, wetenschap en maatschappelijke trends bijeen. We zijn gaan kijken waar we als RvA voor staan en hebben de bestuurder gevraagd waar input op nodig was.”

Interessant samenspel

“De dynamiek in de RvA is goed”, constateert Schuurmans. “We zijn allen verschillend: van verschillende leeftijden, met verschillende achtergronden, herkomst en ervaringen, uit de advocatuur, maar ook de wetenschap. Dat maakt het samenspel erg interessant en inspirerend. Er zitten beschouwers tussen en tegensprekers vanuit de praktijk. Als wetenschapper ben je gewend, ook ik, om autonoom te zijn. Vanuit die onafhankelijkheid geef ik advies; ik ben geen belangenbehartiger. We vormen samen een boeiende combinatie van observaties, ervaringen en meningen. We zijn aan elkaar gewaagd en komen in dialoog tot de beste adviezen.”

Maatschappelijke sessies

“We adviseren als RvA over grote ontwikkelingen, regelingen of andere ‘producten’ van de RvR als er vragen over komen. Het afgelopen jaar zijn er meerdere overleggen geweest op ad hoc-basis. Dat is sterk ingegeven door de politieke lading van het thema rechtsbijstand. Jaarlijks organiseren we een maatschappelijke sessie met elkaar en de bestuurder. Daarin stellen we de vragen zoals hoe we de kwaliteit in de rechtsbijstand voor de kwetsbare rechtzoekende kunnen waarborgen. En hoe we kunnen zorgen voor een duurzaam stelsel, of hoe de kantoortoeslag gerealiseerd kan worden? We kijken daarbij vooral ook naar de ‘drivers’; waarom doet de RvR de dingen die hij doet en wat is daarvoor de motivatie. Die sessies zijn echte hoogtepunten waarin we het perspectief van buiten naar binnen halen. Daar schuurt het, ontstaan nieuwe inzichten en is de dialoog het interessants. Het is overigens vervolgens wel de uitdaging om ons advies zo kort en krachtig mogelijk te maken. Want anderen gaan over de uitvoering. Die expertise moeten we vooral ook daar laten.”